Genel

Bir Mali Müşavirin Sahte Fatura Düzenleme Suçuna İştirakinin (!) Hukuki Hikayesi

Bir ticaret şirketinin defter ve belgelerinin incelenmesi neticesinde 2015 ve 2016 yıllarında sahte fatura düzenlediğine yönelik hakkında vergi tekniği raporu tanzim edilmiştir. Müfettişlik raporunda şirketin sahte fatura düzenlemesiyle ilgili kanaatinin isabetli olup olmadığı bir yana, ortaklığın mali müşaviri hakkında sırf hesaplarını tuttuğu ve beyannamelerini düzenlediğinden bahisle söz konusu sahte fatura düzenleme suçuna iştirak etmekten işlem yapılması gerektiği değerlendirmesinde bulunulmuştur.

Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı vtr2-1.jpg
Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı vtr-2.jpg

Ancak, bir şirketin sahte fatura düzenlediğini ortaya çıkarmak için kamu gücünü kullanarak aylarca inceleme yapıldığı ve pek çok kez yapılan incelemeler neticesinde varılan komisyonculuk kanaatinin varsayıma dayalı olduğu gerekçesiyle mahkemelerce iptal kararı verildiği halde; randıman, stok, karşıt tespit vs. gibi inceleme enstrümanı kullanma yetkisi ve mükelleften muhasebe işlemlerini yapmak için aldığı faturaların gerçeği yansıtıp yansıtmadığını araştırma sorumluluğu olmayan mali müşavirin, mükellefin sahte fatura düzenleyicisi ya da kullanıcısı olduğunu öngörmesi, sezmesi ya da hissetmesi gerektiği düşüncesi ile, sahte fatura düzenleyicisi bir işletmenin sırf hesaplarını tuttuğu ve beyannamelerini düzenlediğinden yola çıkarak hakkında suç raporu tanzim edilmiş olması hukuken kabul edilemez. Bu temelsiz isnatla rapor, mütalaası alınmak üzere Rapor Değerlendirme Kurulu’na intikal ettirilmiştir. Kurul da müfettişin değerlendirmesini uygun görmüş ve savcılığa sevkin önünü açmıştır. Böylece haksız cezalandırma yoluna girilmiştir.

Esasen sahte fatura düzenleme fiiline iştirak suçundan bahsetmek için ikrar, tanık ifadesi, yazılı delil gibi ceza muhakemesinde geçerli, şüphe içermeyen ve doğrulanmış bir delil olması gerekir. Söz konusu vergi tekniği raporunda ise iştirake ilişkin herhangi bir delilden bahsedilmemiştir.

Raporda, mali müşavirin VUK mük. 227/2. fıkrasında yer alan sorumluluğu suça iştirak ile karıştırılmış, kıyas yapılmış, ancak yapılan kıyasta dahi isabet edilmemiştir. Çünkü VUK mük. 227/2. fıkrasında: ” Yukarıdaki fıkra hükümlerine göre beyannameyi imzalayan veya tasdik raporunu düzenleyen meslek mensupları, imzaladıkları beyannamelerde veya düzenledikleri tasdik raporlarında yer alan bilgilerin defter kayıtlarına ve bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmamasından dolayı ortaya çıkan vergi ziyaına bağlı olarak salınacak vergi, ceza, gecikme faizlerinden mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulurlar. ” kuralına yer verilmiştir. Bu kural mali müşavirler hakkında idari yaptırımı gerektiren bir sorumluluktan söz etmekte ve adli soruşturmayı gerektiren bir yükümlülük içermemektedir. Düzenleme yalnızca, beyannameyi imzalayan meslek mensuplarının, imzaladıkları beyannamelerde yer alan bilgilerin defter kayıtlarına ve bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmamasından ötürü salınacak kamu alacaklarından sorumlu tutulmasını öngörmektedir. Dolayısıyla kuralda yer alan sorumluluğun; beyannamelerin, defter kayıtlarının veya bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelerin ticari işlemlerin gerçekliğine uygun olmasına yönelik bir sorumluluğa teşmil edilmesi kabul edilemez.

RDK tarafından verilen uygunluk mütalaasının üzerine vergi idaresince savcılığa suç duyurusunda bulunulmuş ve mali müşavir hakkında sahte belge düzenleme fiiline menfaat bulunmadan iştirak ettiği gerekçesiyle soruşturma başlatılmış ve hakkında iddianame tanzim edilmiştir. Bir suç soruşturmasının amacı maddi gerçeği ortaya çıkarmak ve bu yolda araştırma yapmak olmasına rağmen savcılıkça da raporda yer alan sırf şirketin hesaplarını tutma ve beyannamelerini düzenleme eylemleri iştirak isnadı için yeterli bulunmuştur. Ne Rapor Değerlendirme Kurulu, ne de savcılıkça mali müşavirin bir işletmenin sırf hesaplarını tutma ve beyannamelerini düzenlemenin sahte belge düzenleme fiiline menfaat bulunmadan iştirak etmiş olmak kapsamında değerlendirilmesinin hukuka uygunluğu ortaya konulmuştur.

İddianame mahkemece kabul edilmiş ve yargılama evresi başlamıştır. Mahkeme dosyayı YMM olan bir bilirkişiye vermiştir. Bilirkişi ise hiçbir inceleme yapmadan yine, şirketin sırf hesaplarını tuttuğu ve beyannamelerini düzenlediğinden bahisle mali müşavir hakkında iştirak suçu oluştuğu değerlendirmesinde bulunmuş, üstelik bu sonuca varırken vergi kaybı doğmasını spesifik kaçakçılık eylemlerinin bir koşulu olarak kabul etmiş ve raporda vergi ceza hukuku ile açıklanamayacak sıradışı düşüncesine yer vermiştir. Örneğin, belgesiz satış veya vergi matrahının kanunen kabul edilmeyen gider ile azaltılması işlemleri neticesinde gerçek olmayan matrah beyan edilmiş olması, vergi kaybı doğuran ve resen takdiri gerektiren ve ancak vergi ziyaı cezası uygulanmasını gerektiren idari yaptırım konusu bir eylem olmasına rağmen, VUK 359. madde kapsamında olmadığından, adli soruşturmaya konu edilebilecek bir kaçakçılık suçu olarak değerlendirilemez.

Öte yandan YMM bilirkişinin, VUK mük. 227 uyarınca yukarıda bahsettiğim değerlendirmeyi yapmasını ve ona göre rapor yazmasını ve VTR ile suç raporunu tenkit etmesini beklemek bir yana, bilirkişi tarafından raporda yargıca ait hukuki ve cezai değerlendirme yetkisi gasp edilmiş ve suça iştirak edildiği beyan edilmiştir.

Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı bilirkic59fi1-1.jpg
Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı bilirkic59fi-2.jpg

Mali müşavirin yargılanmasında, VTR, Suç Raporu ve RDK mütalaası hatta bilirkişi raporu sahte belge düzenleme fiiline menfaat bulunmadan iştirak etmek suçu üzerine inşa edildiği halde, mali müşavir hakkında 2 kez sahte fatura kullanmak suçundan 6 yıl üzeri mahkumiyet hükmü kurulmuştur.

Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı karar.jpg

Yargılamada, şirket yetkilisi ile mali müşavirin şahsı ve işlediği suçlar birbirine karıştırılmış, şirket yetkilisine atılan sahte fatura düzenleme suçu aslında iştirakle suçlanan mali müşavire isnat edilmiş, öte yandan iştirak kuralları olan TCK 39 ve VUK 360. madde indirimlerinin uygulanması unutulmuş ve ceza 4 kat fazla tayin edilmiştir. Daha sonra mahkeme karara sahte fatura düzenleme suçu yerine sahte fatura kullanma suçu yazdığını fark etmiş, ceza yargılamasında yeri olmayan tavzih kararı ile hatasını telafi etmeye çalışmış, sahte fatura kullanmak eylemini, isnat menfaatsiz iştirak suçu olmasına rağmen, sahte fatura düzenleme eylemine dönüştürmüştür. (Bu arada tavzih adı altında yapılmaya çalışılan işlemin hukuki mahiyeti aslında tashihtir.)

Daha sonra söz konusu mahkeme kararı muhtarlık aracılığıyla muhataba tebliğ edilmiş bu nedenle istinaf yoluna başvurulamamış, karar kesinleşmiş ve infaz başlamıştır. VTR’de, RDK mütalaasında, iddianamede, bilirkişi raporunda, muhakemede, kararının düzeltilmesi aşamasında yapılan hatalar neticesinde yaklaşık 6 yıllık haksız bir mahkumiyet hükmü kesinleşmiştir. Mali mülaşavir için eski hale getirme ve yargılamanın yenilenmesi başvuruları da sonuç vermemiş, gidilebilecek tek ve son olağanüstü kanun yolu olan kanun yararına bozma başvurusuna ise nasıl karşılık verileceğini merak ediyorum.

Sonuç olarak, vergi hukuku, vergi ceza hukuku ve vergi yargılama hukuku kapsamında tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluk denetiminin yaptırılması asla ihmal edilmemelidir. Kuralların yanlış uygulanması karşısında hukuka aykırı işlemler veya kararlar kesinleşmekte ve telafisi zor hale gelmektedir. Bu nedenle menfaati etkileyen vergisel uygulamalar ile muhatap olanların, sürecin idaresi ve değerlendirilmesi açısından bir uzmandan destek almasında fayda bulunmaktadır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s