Genel

Vergi Mahkemesi Yerindelik Denetimi Yapabilir Mi?

data-3938447__480.jpg

Madde 2-

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

İdari yargı yetkisinin, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu kuralının ne anlama geldiğinin bilinmesi; idari eylem, idari işlem ve hukuka uygunluk denetimi kavramlarının ne anlama geldiğini bilmekle mümkün olduğunu söyleyebiliriz.

İdari işlem kısaca, idarenin kamu gücü ile tek taraflı olarak sonucunu bilerek ve isteyerek aldığı kararlardır. İdari eylem ise, herhangi bir idari işlem (karar) olmaksızın ihmal ya da dikkatsizlikle idarece yapılan fiillerdir. Hukuka uygunluk denetimi ise, bu işlem ve eylemlerin hukuka uygunluğunun tespitini sağlamak ve bu tespite göre bir sonuca varmak anlamına gelmektedir. Kavramlar soyut olduğundan bunu bir örnek üzerinde açıklayalım. Örneğin ödenmeyen vergi borcu nedeniyle hakkında haciz varakası düzenlenen mükellefin otomobilinin yakalanması için emniyete haciz bildirisi gönderilmiş, emniyetçe otomobilin siciline konulan yakalamalı haciz şerhi nedeniyle yol denetimi sırasında el konulan araç yediemin otoparkına taşınırken araca zarar verilmiş, haciz işlemini aracın yakalanması ile öğrenen mükellef süresi içerisinde vergi mahkemesine dava açmış ve haczin iptalini istemiş olsun. Bu örnekte haciz varakası düzenlemek suretiyle tesis edilen haciz işlemi bir idari işlemdir. Vergi mahkemesi 6183 sayılı Kanun uyarınca yapılması gerekenlerin yapılıp yapılmadığını denetleyerek haczin iptaline ya da iptal isteminin reddine karar verecektir. Mahkemenin bu faaliyeti hukuka uygunluk denetimidir. Örnek olaydaki idari eylem ise otomobil taşınırken verilen zarardır. Çünkü idarenin zarar vermek amacıyla aldığı bir karar bulunmamaktadır. Bu zarar açısından ise idari yargılama makamının vereceği karar tazminatla sınırlı olacaktır.

İdari mahkemelerin yerindelik denetimi yapamayacakları kuralına gelince, idare işlem tesis ederken iki tür yetkiye sahiptir. Bunlar bağlı yetki ve takdir yetkisidir. Bununla birlikte yetki türünün seçimi konusunda tercih hakkı bulunmayıp her iki türün dayanağı da yasadır. Hangi işlemlerde hangi tür yetki bulunduğunun yasada açık ya da zımni olarak yer alması gerekmektedir. Bağlı yetki söz konusu olduğunda idarenin tercih hakkı bulunmamaktadır. Koşullar oluştuğunda ne yapılması gerekiyorsa yapması gerekir. Örneğin haciz işlemine geçmeden önce ödeme emri düzenlenmesi zorunluluğu gibi. Takdir yetkisinde ise idarenin yapıp yapmama konusunda (ne ki keyfiliğe müsaade edilmeyen) takdir hakkı vardır. Buna örnek olarak 213 sayılı Kanun’un mük. 115. maddesinde yer alan tahakkuktan vazgeçme kurumu örnek gösterilebilir. Miktarı düşük vergilerde tahakkuktan vazgeçme veya gerçekleştirme konusunda idarenin tercih hakkı vardır. İşte yerindelik denetimi yasağı burada devreye girer. Vergi yargıcı önüne gelen miktarı düşük bir verginin tahakkuktan vazgeçme müessesesi uygulanması gerektiği kanaatiyle karar veremez. Bu konuda karar alıp alamayacak olan idaredir. Vergi yargıcı hukuka uygunluk denetimi yapmalı ve verginin doğumu, tarhı, mevzusu gibi yönlerinin yasal olup olmadığını araştırarak buna göre karar vermelidir.

İdari mahkemelerin yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremeyecekleri konusunda ise; idari yargıcın, idarenin yerine geçerek karar almak şeklinde ya da bir kararın idarece alınması engelleyecek şekilde hüküm kurması yasağı bulunduğu söylenebilir. Örneğin mükellefin dava dilekçesinde adına salınan cezalı verginin yapılandırılmasını veya adına gerçek usulde mükellefiyet tesis edilmesini istemesi durumunda, vergi mahkemesinin bu isteme uygun ya da kendiliğinden idari işlem nevinden karar vermesi mümkün değildir.

Vergi Yargılama Uzmanı

https://vergiyargilamahukuku.com/hakkinda/

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s