Genel

Her Yönüyle Poşet Vergisi (Tarh, Tahsil, Ceza, İtiraz)

Vergiyi kamu maliyetlerini karşılamak üzere kamu otoritesi tarafından gönüllü veya zorla toplanan para olarak tanımlayabiliriz. Geniş anlamda verginin kapsamına resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler de girmektedir. Dolayısıyla bu koşulları taşıyan makalemizin konusu poşet vergisi de (teknik tabir ile geri kazanım katılım payı da) bir tür vergidir. Benzer bir uygulama olarak Belediye Gelirleri Kanunu’ndaki yol ve kanalizasyon harcamalarına katılım paylarını örnek gösterebiliriz.

2018 yılında Çevre Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile taşıma amaçlı kullanılan plastik alışveriş poşetlerinin ücretlendirilmesi konusunda düzenleme yapılmıştır. Düzenlemede kaynakların verimli yönelimi ve plastik poşetlerden kaynaklanan çevre kirliliğinin önlenmesi amacıyla plastik poşetlerin satış noktalarında kullanıcıya veya tüketiciye ücret karşılığı verileceği, uygulanacak taban ücretin 25 kuruştan az olmamak üzere Bakanlıkça oluşturulacak komisyon aracılığı ile belirleneceği ve bu tutarın her yıl için güncelleneceği ve bu maddedeki hususlara ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça belirleneceği kuralına yer verilmiştir. Bu kural uyarınca çevrenin korunması, kaynak verimliliğinin sağlanması ve plastik poşet kullanımının azaltılması amacıyla plastik poşetlerin ücretlendirilmesi, satışı, beyanı, geri kazanım katılım payı tahsili ile birlikte izleme, kontrol ve denetimine ilişkin hususlara ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça belirlenmesi için, yönetmelik türünde olan Plastik Poşetlerin Ücretlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar yürürlüğe konulmuştur.

Yönetmelikte plastik poşetlerin ücretlendirilmesi; çevrenin korunması, kaynak verimliliğinin sağlanması ve plastik poşet kullanımının azaltılması amacı ile açıklanmıştır. Bu amaç yıllık kişi başına kullanılan adedin 31/12/2019’a kadar 90’ı, 31/12/2025’e kadar ise 40’ı aşmayacak şekilde azaltılması olarak somutlaştırılmıştır.

Düzenlemede ekmek, sebze, meyve, peynir, zeytin, hayvansal gıda gibi açık satılan gıdaların hijyenini sağlamak için kullanılan, çift kat kalınlığı 15 mikron ve altında olan, 500×350 mm (körük kalınlığı ve sap uzunluğu dahil) ebadından küçük saplı/sapsız poşetler; plastik içeren malzemelerden, dokumalı veya dokumasız metotlarla üretilen, tekstil ürünü çok kullanımlık poşetler; canlı sucul hayvan satışında kullanılan sapsız poşetler; yumrulu ve/veya benzer tohumlu bitkilerin satışında kullanılan sapsız poşetler; sadece hizmet verilen fakat ürün satışı gerçekleştirmeyen yerlerde kullanıcıya veya tüketiciye verilen poşetler (kuru temizleme, lostra ve benzeri); kargo poşetleri ile gümrüksüz mağazadan alınan ürünler için ilgili mevzuatı gereği kullanılması zorunlu olan özel poşetlerin kapsam dışı olup ve ücretlendirmeye tabi olmadığı belirtilmiştir.

Plastik poşetlerin ücretli olarak satışı, faaliyet türü ne olursa olsun uzaktan satışlar da dahil olmak üzere, istisnasız tüm satış noktalarında (tekstil, oyuncak, elektronik, gıda ve benzeri) 1/1/2019 tarihinden itibaren gerçekleştirileceği kuralına yer verilmiştir. Bu tarihten itibaren plastik poşetler, mesafeli satışlar da dahil olmak üzere satış noktalarında kullanıcıya veya tüketiciye ücretsiz temin edilemeyecek ve ücretsiz teminine imkan verecek herhangi bir promosyona veya kampanyaya dahil edilemeyecek olup; satış noktaları, çift kat kalınlığı 15 mikron ve altında olan plastik poşetleri açık satılan gıdaların hijyenini sağlamak dışında kullanıcıya veya tüketiciye ücretli veya ücretsiz olarak sağlayamayacaktır. Bunun yanında plastik poşetle gönderimi sağlanan uzaktan satışlarda alternatif taşıma ekipmanı kullanım seçeneğinin tüketiciye sunulacağı, tüketici tarafından plastik poşet seçeneği tercih edilmesi halinde poşetlerin satışının zorunlu olduğu belirtilmiştir.

Satışa tabi plastik poşetlerin birim satış bedelinin, plastik poşetin zorunlu giderlerinin (poşet maliyeti, vergiler ve Kanunun ekli (I) sayılı listesinde belirtilen geri kazanım katılım payının toplamı) üzerinde olması halinde, aradaki fark gelir olarak kabul edilip, plastik poşetlerin satışından elde edilen gelirin Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına yatırılıp ve bütçeye gelir kaydedileceği belirtilmiştir. Böylece poşetin daha pahalıya satılması satıcı açısından bir gelir kapısı olmaktan çıkarılmıştır.

Yönetmelik ile getirilen düzenlemeler doğrultusunda yapılacak belirleme, düzenleme, yenileme, izleme, kontrol ve/veya denetim faaliyetlerini Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve bakanlık teşkilatının il müdürlükleri gerçekleştirmekle yetkilidir. Plastik poşet üreticileri ve satış noktalarının yönetmelikte tanımlı bildirim ve beyanlarını yapmalarını sağlamak için çevrimiçi programı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı hazırlayıp kullanıma sunacaktır. Bu nedenle program Çevre ve Şehircilik Bakanlığı entegrasyonu ile gerçekleştirilecektir. Dolayısıyla geri kazanım katılım payının (poşet vergisinin) vergi dairesine beyan edilmesi gibi bir uygulama mümkün değildir.

Plastik poşetleri üretenler ve/veya bu ürünleri ithal edenler ise üretmiş/ithal etmiş oldukları satışa tabi tüm plastik poşetlere ilişkin olarak, Bilgi Sistemine kayıt olmak ve gerekli bilgileri sisteme girmekle yükümlüdür. Bilgi sistemi plastik poşetlere ilişkin beyan ve bildirimlerin gerçekleştirileceği, bilgi ve belgelerin sunulacağı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nca belirlenen çevrimiçi program/programlar olarak hayata geçecek, veri girişi ve koordinasyonu sağlayacak olan platformdur.

Satış noktaları 1/1/2019 tarihinden itibaren plastik poşetleri ücretsiz vermemekle ve tahsil edilen ücretleri satış belgelerinde adet bazlı göstermekle, çevrenin korunması maksadıyla plastik poşetlerin satışına ilişkin tüketiciyi bilinçlendirme amaçlı yazılı, basılı görsel materyal kullanmakla, Bilgi Sistemine kayıt olmakla, gerekli beyanları bilgi ve belgeleri ile birlikte bu sisteme yüklemekle, plastik poşet satışı miktarı beyanına istinaden hesaplanacak geri kazanım katılım payı tutarını Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına aktarmakla ve plastik poşetler yerine çok kullanımlık taşıma ekipmanını alternatif olarak tüketiciye sunmakla yükümlü tutulmuşlardır.

Bilgi Sistemi kullanılmak suretiyle üreticiler/ithalatçılar tarafından yapılacak beyanlarda; plastik poşet adedi, ağırlığı, kalınlık, boyut, ambalaj malzemesi cinsi, firma bazında yurt içinde veya yurt dışında kime satıldığı yer almalıdır. Satış Noktaları tarafından yapılacak beyanlarda ise; temin edilen firma bilgisi (yurt içi ve yurtdışı), temin edilen plastik poşet adedi, ağırlığı, kalınlık, satılan plastik poşet adedi ve birim fiyatına yer verilmelidir.

1/1/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere plastik poşetlere uygulanacak asgari ücret, adet başına 15 kuruşluk poşet vergisi dahil toplam 25 kuruş olarak belirlenmiştir. Plastik poşet satışının yapıldığı işlemlere ait belgelerde satış kalemi ve adedinin gösterilmesi ve poşetlerde barkod kullanılması zorunludur. Ancak satış noktaları, stoklarında bulunan barkodsuz plastik poşetlerin satışını 31/3/2019 tarihine kadar gerçekleştirebilir. Satış noktaları tarafından, satılan plastik poşetlere ilişkin, adet ve fiyat bilgisini satış belgelerinde gösterebilmek için gerekli altyapı çalışmaları ile uzaktan satışlarda alternatif kullanım ekipmanı türünün tedariki 31/3/2019 tarihine kadar tamamlamalıdır.

Satış noktaları, plastik poşetlerin satışının gerçekleştiği aya ait beyanı, takip eden ayın biri ile on beşi arasında Bilgi Sistemi üzerinden yapacaklardır. Daha önce de söylediğim gibi Bilgi sistemi plastik poşetlere ilişkin beyan ve bildirimlerin gerçekleştirileceği, bilgi ve belgelerin sunulacağı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nca belirlenen çevrimiçi program/programlar olarak veri girişi ve koordinasyonu sağlayacak platformdur. Bu nedenle bildirimin Gelir İdaresi Başkanlığı ve alt birimleri ile ilgisi bulunmamaktadır.

Satış noktası tarafından yapılan beyanlara istinaden ödenecek geri kazanım katılım payı tutarı Bilgi Sisteminde hesaplanacaktır. Satış noktası tarafından Bilgi Sistemine beyan edilen geri kazanım katılım payı tutarının, beyan dönemini takip eden ikinci ayın son gününe kadar Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına yatırılması gerekmektedir.

Düzenlemede katılım payının beyan edilmediğinin veya eksik beyan edildiğinin tespiti halinde, beyan edilmeyen veya eksik beyan edilen katılım payının bir ay içinde ödenmesi gerektiği ilgiliye tebliğ edilecek ve süresinde beyan edilmeyen veya eksik beyan edilen katılım payının beyan edilmesi gereken son günden ödendiği tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51’inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı oranında faiz uygulanacağı belirtilmiştir. Süresinde ödenmeyen katılım payı Bakanlığın bildirimi üzerine ilgili vergi dairesince 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilecek ve bu madde kapsamında tahsil edilen tutarlar genel bütçeye gelir kaydedilecektir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta vadesinde ödenmeyen katılım payları nedeniyle Çevre ve Şehircilik Bakanlığı alt biriminde bir tahsil dairesi ön görülmemiş olup cebren tahsil işlemlerinin vergi dairesi aracılığıyla gerçekleştirilecek olmasıdır.

Bakanlık tarafından bu Usul ve Esaslar kapsamında yapılacak izleme, kontroller ve/veya denetimler sırasında bildirim ve beyan yükümlülüğünü zamanında ve/veya tam olarak yerine getirmediği tespit edilenlere 6.000 Türk Lirası idari para cezası verilecektir. Geri kazanım katılım payını ödemediği tespit edilenlere katılım payı tutarının %20 fazlası idari para cezası olarak verilecektir. Plastik poşetlerini ücretsiz verdiği, promosyona ve/veya kampanyaya tabi tuttuğu tespit edilenlere satış noktalarına depo alanı hariç kapalı satış alanının her metrekaresi için 10 Türk lirası idari para cezası verilecektir. İdari para cezası kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşecektir. Ödeme yapılmaması halinde düzenlenen ödeme emrine karşı ise idare mahkemesinde dava açılması gerekir.

Yönetmelik kapsamındaki Usul ve Esaslar kapsamında yapılacak bildirim ve beyanlarda yanlış ve yanıltıcı beyanda bulunanlar altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağı ve yerine göre belgede sahtecilik suçuna ilişkin hükümler uygulanacağı belirtilmiştir. Ancak bunun sehven yapılacak maddi hataları kapsamadığı tabidir.

Son olarak geri kazanım katılım payı diğer bir deyişle poşet vergisi nedeniyle ortaya çıkacak ihtilafların görüm ve çözümünde vergi mahkemelerinin görevli ve yetkili olduğunu söyleyebiliriz.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s