Genel

Vergi Mükellefi ve Vergi Sorumlusu

Verginin mükellefi kısaca kendisine vergi borcu yüklenen kişi demektir. Vergi mükellefi gerçek veya tüzel kişi olabileceği gibi topluluklar da olabilir. Vergi borcu ödemek dışında vergisel şekli ödevlerin yerine getirilmesi de mükellefin sorumluluğundadır. Ancak özellikli bazı durumlarda mükellefin vergi ödemesi ve yapması gereken sair ödevler, mükellefin hesabına başka bir kişiye yüklenebilir. Vergi dairesi ile muhatap olan bu kişilere vergi sorumlusu denilmektedir. Mükellefler bazı durumlarda işlerini idare edemediğinden, örneğin küçük veya kısıtlı olması durumunda, bu hallerde kanuni temsilcileri vergi sorumlusu pozisyonunda olmaktadır. Yine mükellef hesabına kaynakta kesinti yapanlar da vergi sorumlusu sayılmaktadır. Bu kişiler kendi mal varlığında azalmaya yol açan ödemek zorunda olduğu vergiler için mükellefe rücu edebilmekle birlikte cezalar şahsi olduğundan ödedikleri vergi cezaları için aynı durum geçerli değildir. Yeri gelmişken, mükelleflik veya sorumluluk ödevlerinin özel hukuk sözleşmeleriyle intikali veya paylaştırılması vergi hukuku açısından sonuç doğurmaz. Bu nedenle, vergi idaresine veya vergi yargılaması yapan merciye sorumluluktan kurtulma amacıyla bu tür mukavelenameleri ibraz etmenin hiçbir anlamı yoktur. Ancak ortaya çıkan zararların özel hukuk hükümlerince tazmin edilmesine engel bulunmadığı da belirtilmelidir.

Diğer taraftan, mükellef kavramını kanuni mükellef ile fiili mükellef olarak tasnif etmek iktisat ilmi ile ilgili olsa da, güncel yargı kararları, yargılama hukuku için de önem arz ettiğini göstermektedir. Örnek verilecek olursa, katma değer vergisinde kanuni mükellef teslim eden veya hizmeti sunan kişi iken fiili mükellef teslimi veya hizmeti alandır. Çünkü faturada yazılı KDV, ürünü veya hizmeti alan aracı veya nihai tüketiciye yansıtılmıştır. Böyle bir durumda, verginin yansıtıldığı tüketici veya (vergiyi henüz yüklememiş olan) aracının da dava açma hakkının/ehliyetinin bulunduğu söylenmelidir. Çünkü menfaati ihlal edilen vergiyi yüklenmiş olan fiili mükelleftir.

Bu anlatılanlar, vergi yargılama hukukunda hak kayıplarının önlenmesi için mutlaka kavranması gereken hususlardır. Aksi halde mükellef, vergi sorumlusu veya fiili mükellefler açısından hak kayıpları meydana gelebilmektedir.

Danıştay 4. Dairesi’nin bir kararında; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2’nci maddesinin 1’inci fıkrasında, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davalarının idari dava türü olarak sayıldığı, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 8’inci maddesinin 1’inci fıkrasının (a) bendinde, mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde bu işlemi yapanların katma değer vergisinin mükellefi olduğu belirtildiği, ancak, katma değer vergisinin yansıtmalı bir vergi türü olması ve yansıtılabilirlik özelliği nedeniyle, asıl vergi yükü, bu vergiyi ödeyen ve indirim hakkı olmadığı için söz konusu vergi yükü davacı üzerinde kaldığı, verginin davacıdan tahsili suretiyle davacının mamelekinde meydana gelen azalma nedeniyle davacının menfaatinin etkilendiği; sadece vergiyi tahsil edip vergi dairesine yatıran kişinin dava açma ehliyetinin bulunduğunu ve vergiyi fiilen ödeyen, verginin getirdiği mali yüke katlanan davacının ise bu vergi ile ilgisinin olmadığını kabul etmenin, mükellefiyet kavramı ile bağdaşmayacağı, yine 2577 sayılı Kanunun 2’nci maddesinde öngörülen menfaat ihlali durumda dava açılmasına olanak tanıyan düzenlemeyle de bağdaşmayacağı yorumuna yer verilerek, vergi davasının, katma değer vergisinin (kanuni) mükellefi olmayan ve vergiye nihai olarak katlanan davacı tarafından açılması durumunda davanın ehliyet yönünden reddedilmemesi gerektiği vurgulanmıştır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s